Visie Bomenridders op nota “meer openbaar groen, minder regels” april 2011
De titel van de nota suggereert dat Leeuwarden meer gemeentegroen krijgt door het schrappen van kapregels. De bedoeling is dat er in het nieuwe plan meer herplant zal plaatsvinden dan in de huidige situatie, maar het is een feit dat er ook dan nog meer bomen worden gekapt dan er gecompenseerd moeten worden. We hollen er met dit plan nog steeds meer dan 200 bomen per jaar op achteruit (in 2010 zelfs 284 bomen)! De gemeente geeft aan (pag. 6) dat in 2008 418 bomen meer gecompenseerd zouden zijn volgens de nieuwe regel. Maar als er 1401 bomen gekapt zijn, en volgens de nieuwe regel 1096 bomen herplant zijn, dan missen we nog steeds 315 bomen.
Herplant
1) Meer herplant eisen kan ook met de huidige regels, daar hoeft niets aan worden veranderd. (Huidige APV artikel 4.3.5: “Tot de aan de vergunning te verbinden voorschriften kan behoren het voorschrift dat binnen een bepaalde termijn en overeenkomstig de door het college van b&w te geven aanwijzingen moet worden herplant”) Dat er in 2008 32% herplant is opgelegd en in 2009 slechts 25% (pag.4) heeft meer dus met “toeval” dan met regelgeving te maken.
2) De gemeente geeft aan het goede voorbeeld te willen geven door zelf alle gekapte bomen waarvoor nu nog een kapvergunning nodig is, te herplanten. Wij betwijfelen ten zeerste of de gemeente dit kan waarmaken, laat staan dat de 110% herplant kan plaatsvinden. Op onze rechtstreekse vraag aan een van de groenmedewerkers werd geantwoord dat hij ook vermoedde dat dit niet haalbaar zou zijn. Bovendien merkte wethouder Diks bij de vorige behandeling van het plan op dat “het soms moeilijk is om extra groen in stedelijk gebied te planten”. Hierin klinkt de twijfel door over de haalbaarheid van herplant.
3) Cijfers over herplant tot nu toe zijn er niet en dus valt ook niet te voorspellen dat Leeuwarden daadwerkelijk meer openbaar groen zou krijgen met de versoepeling van de regels.
Aantallen
We vinden dat de gemeente een fout signaal afgeeft aan de burgers met het afschaffen van kapvergunningen voor minder dan 10 bomen. Als de gemeente inderdaad zo begaan is met het groen en zelfs de groenste stad van Nederland wil worden, dan valt niet te verdedigen dat men de kapvergunningen voor 92% (punt 3.2 pag. 5) van de gevallen wil afschaffen. Je geeft de burgers op deze manier te kennen dat bomen in hoeveelheden tot 9 stuks er niet toe doen.
4) In 2008 hebben we geteld: 61% van de aangevraagde vergunningen was toen voor 1 boom.
In 2010 hebben we door telling kunnen vaststellen dat 66% van de aanvragen om 1 boom gaat.
Wanneer de regel voor slechts 1 boom wordt vrijgegeven, worden de administratieve lasten voor de gemeente dus ook aanzienlijk verminderd, evenals de regeldruk voor de particulieren. Daarmee lijkt ons dat het gestelde doel behaald is. Waarom wil de gemeente dan een vermindering van lasten voor 92%? (pag. 5) Antwoord: vanwege de handhaafbaarheid; maar ook deze gaat er significant op vooruit als de lasten voor 66% afnemen.
5) Met het nieuwe plan kan het gebeuren, dat je hele straat of je groene uitzicht wordt weggekapt, zonder enige aankondiging en zonder dat je er een mening over kunt geven, laat staan bezwaar kunt maken . Als bijvoorbeeld een woningcorporatie een straat wil opwaarderen en daarvoor 9 bomen of een bosplantsoen zou willen verwijderen, dan wordt hen geen strobreed in de weg gelegd. (Denk bijvoorbeeld aan Saskiabuurt, of de tuinen achter Pieter Stuyvesantweg.) De kapaanvragen komen dikwijls in kleine plukjes, per straat of woonblok en dus vaak voor minder dan 10 bomen. Gezien de kosten voor herplant, wordt het steeds aantrekkelijker om fasegewijs te werken. Ook met 1 jaar tussen de fasen loont het nog om geen vergunning te vragen.
Maat, soort en ouderdom
6) Er wordt geen maximale maat aangegeven voor vergunningloos kappen . Dus bijvoorbeeld: 9 bomen met een doorsnede van 80 cm kunnen zonder kennisgeving of vergunning (en zonder enige vorm van compensatie) omgehaald worden.
7) Daarnaast wordt geen onderscheid gemaakt tussen soorten bomen. Dus een berk met een doorsnede van 20 cm zou in waarde gelijk zijn aan een eik met dezelfde diameter. Terwijl de eik een potentiële waardevolle boom is en kan uitgroeien tot monumentaal exemplaar. Er zijn natuurlijk veel bomen die nauwelijks dikker zijn dan 20cm maar die wel erg oud en dus ook waardevol kunnen zijn. Bijvoorbeeld een meidoorn of een (meerstammige) conifeersoort.
Handhaving en sancties
8) Er is in het nieuwe plan zelfs geen meldingsplicht voor het kappen van 1 t/m 9 bomen. Gevolg: we hebben straks geen flauw idee meer wie, wat, waarom kapt. Dus elke controle op het aantal ontbreekt straks. En of het om 9 of toch per ongeluk om 10 of 13 bomen gaat..wie zal het melden? Alleen als iemand een ander verdenkt van het kappen van meer dan 9 bomen, kan er handhavend worden opgetreden. Je moet dus weten waar er gekapt gaat worden of je moet je buur(bedrijf) dus aangeven.
9) Er wordt niets vermeld in het plan over sancties wanneer bomen onherstelbaar worden beschadigd aan wortel, kroon of stam bijvoorbeeld door werkzaamheden. Op de meeste bouwplaatsen vinden zulke beschadigingen plaats.
10) De bomen van De Lijst worden niet genoemd bij de sanctiemaatregelen.
11) Wie controleert de gemeente op haar herplantplicht, en volgen er ook sancties wanneer blijkt dat zij niet aan haar eigen regels voldoet? Er bestaat immers geen gemeentelijke lijst van herplant.
Financieel
12) Over openbaar groen (4.2 pag. 9) wordt gezegd dat de gemeente de verplichting heeft om kap van meer dan 10 bomen met 110% te compenseren. Een goede zaak. Maar er staat ook: “hiervoor is bij de begroting 2009 ook een bedrag van 48000 euro beschikbaar gesteld, voor kap in het kader van beheer en onderhoud”. Is er dan ook geld beschikbaar voor de 110% financiële compensatie en/of herplant? Dit is erg onduidelijk.
13) In het nieuwe plan wordt (pag. 7) een rekenvoorbeeld gegeven m.b.t. het financieel compenseren van de kap van 12 bomen, waarvan er slechts 5 herplant kunnen worden. Voor de resterende 7 bomen moet dan 11.810 euro betaald worden. Wij denken dat fraude in de hand gewerkt wordt bij kleinere projecten als deze, want er moet immers overal bezuinigd worden en het bewijs dat er meer dan 9 bomen zijn gekapt is moeilijk hard te maken.
14) Het bosplantsoen zou in dit plan gecompenseerd moeten worden met 7 euro per m2. Omdat een bosplantsoen uit struiken en bomen bestaat zou het compensatiebedrag veel hoger moeten zijn, want bosplantsoen is onmisbaar voor de natuurbeleving en de fauna in de stad en meer waard dan gras.
De lijst monumentale en waardevolle bomen
1) Deze lijst blijft een zwakke schakel in het plan. Op de website is deze nog steeds erg lastig te vinden en zeer ongebruiksvriendelijk. Goed bedoeld, maar onvoldoende hanteerbaar. Voor burgers is nog steeds moeilijk te lokaliseren waar de monumentale bomen precies staan, de lijst is niet specifiek genoeg in adressering en plaats van de boom.
2) De door de wethouder toegezegde plankaart (8 febr. 2010) is niet gerealiseerd.
Conclusies en aanbevelingen
Conclusies:
1) We zijn van mening dat de nota nog steeds onvoldoende is uitgewerkt en het aantal van 9 bomen beslist moet worden teruggebracht.
2) Wij zijn van mening, dat als de gemeente meer groen in de stad wil, de prioriteit zou moeten liggen bij het voorkomen van kappen van gezond groen. Het is echter bekend, ook bij de gemeente, dat klagers over overlast van groen meestal hun zin krijgen, vaak ten koste van stadsgenoten of buren die wel van groen genieten.
3) Wij denken dat het gefaseerde kappen zo wel heel aantrekkelijk wordt, want er moet immers overal bezuinigd worden en het bewijs dat er meer dan 9 bomen zijn gekapt is moeilijk hard te maken.
4) In het nieuwe plan is de drempel weg die de verplichte kapvergunning met zich mee brengt. Men hoeft zich nu geen tweede keer te bedenken, als de boom hindert, kap je hem om.
5) Het volume aan groen dat wordt verwijderd is pas werkelijk gecompenseerd op het moment dat de nieuwe aanplant de kans heeft gekregen om op te groeien.
6) Het bewijs voor illegale kap ligt bij straat/luchtfoto’s die aanwezig zijn bij de gemeente. Maar wettelijk bewijs heb je volgens ons pas als je feitelijk kunt aantonen dat de persoon die je van de kap verdenkt, dat ook gedaan heeft. Er kan ook al eerder 1 boom zijn omgewaaid of gekapt door een ander. Bepaald geen waterdichte regel!
7) De financiële waardetoekenning aan bomen juichen we toe, want zeker grote bomen zijn onbetaalbaar. Wij vinden dan ook dat de deregulering haaks staat op deze waardetoekenning, want als de boom niet op de lijst staat of aantallen tot 10 bomen zijn nu plotseling niets meer waard!
8) We keuren het zeker goed dat de bomen nu een vastgestelde waarde krijgen. Maar we denken dat de financiële compensatieregel niet realistisch is, vanwege de hoogte van het bedrag! Zeker bij kleinere projecten zoals in het rekenvoorbeeld werkt het fraude in de hand.
9) De burger wordt buitenspel gezet door het ontbreken van informatie over voorgenomen kap. Juist omdat het in de meeste gevallen om minder dan 10 bomen gaat.
Aanbevelingen:
1) Het landelijke gemiddelde voor het aantal bomen per hoofd bevolking is 1,5. In Leeuwarden zijn ongeveer 40.000* bomen (waarvan slechts 3.5% op De Lijst staat) op ongeveer 92.000** inwoners. Dit komt neer op 0.4 boom per hoofd bevolking. Dus is het zaak kap te voorkomen en flink te investeren in aanplant van nieuwe bomen.
2) Er moeten veel meer bomen op De Lijst, en deze moet accurater en specifieker worden.
3) De particulieren en bedrijven moeten bewust(er) gemaakt worden van de waarde van een boom, ook economisch. Zwaardere financiële sancties kunnen hierbij helpen.
4) De gemeente moet kapvergunningen strenger beoordelen waardoor vaker een weigering kan plaatsvinden. De gemeente kan ook eenvoudig wat vaker eigen bomen handhaven door en daarmee geld besparen voor herplant. Er zijn meerdere voorbeelden te geven waar de gemeente zich veel geld had kunnen besparen door het bestaande groen te handhaven. (Transvaalwijk, Tweebaksmarkt)
5) Wij vinden het zeer wenselijk dat de gemeente statistische gegevens verzamelt om beter inzicht te krijgen in de situatie en deze gebruikt om cijfermatig haar plannen te ondersteunen.
6) Wij stellen voor dat de gemeente tegemoet komt aan de wensen voor deregulering door de kap van 1 enkele boom vergunningvrij te maken, waarbij uiteraard een meldingsplicht moet komen voor de boom die gekapt gaat worden.
7) We vinden dat na 1 jaar de aanpassing in de vergunning geëvalueerd moet worden, mede aan de hand van cijfers.
8) Handhaving zou vooral op bouwplaatsen moeten plaatsvinden, daar wordt de meeste schade aangericht. De bouwers moeten leren dat bomen, net als kabels in de grond, vergoed moeten worden als ze beschadigd worden.
9) Ons eerder gedane voorstel, om een digitaal stratenplan op de gemeentesite te plaatsen waarop alle bomen staan ingetekend zodat iedereen de waardevolle en monumentale bomen kan lokaliseren, zouden we graag gerealiseerd zien.
*deze getallen komen uit een brief die de gemeente stuurde aan eigenaren van monumentale bomen
op 29 jan. 2007.
**dit getal komt uit de gemeentegids2008/2009, (bijna 92.400)
Namens stichting Bomenridders Leeuwarden,
Gonneke van Hoesen Korndorffer
25-4-2011
Reactie van Stichting Bomenridders Leeuwarden
op de nota Minder Regels Meer Openbaar Groen
4 februari 2010
1: Aantal en kapmoment
Het grootste lek in dit plan zit bij het aantal bomen. Wij denken dat er vanaf de invoering van de beoogde regel nog maar 9 bomen tegelijk worden gekapt. En als iemand 12 of 15 bomen wil kappen, kan dat nu geheel gratis en zonder verplichting voor herplant of compensatie in twee fasen plaatsvinden, omdat nergens staat hoeveel tijd er tussen de 2 fasen moet zitten. Dus deze week 6 en volgende week 9 bomen kappen is geen enkel probleem. Hoe daar controle op zou moeten zijn staat niet aangegeven.
Dit is uiteraard onacceptabel. Let wel: ook met 1 jaar tussen de fasen loont het nog om geen vergunning te vragen!
Bij grote projecten waarvoor men veel bomen wil verwijderen hoeft men niet op een paar duizend euro’s te kijken en vormen de leges en compensatiegelden dus geen drempel.
2: De Lijst
Bomen die op de lijst belangrijke en monumentale bomen voorkomen, mogen niet zonder vergunning worden gekapt. De eigenaren zouden op de hoogte gesteld zijn dat hun boom of bomen op deze lijst staan. Maar als de eigenaar verhuist..?
De lijst is niet digitaal toegankelijk en ook niet up-to-date. Hoveniersbedrijven, die over het algemeen de kap uitvoeren, hebben deze lijst niet in hun bezit.
3: Herplant
De praktijk heeft uitgewezen dat de Gemeente geen kans ziet aangeboden herplant van bomen te realiseren. We wachten al bijna 3 jaar op de beloofde herplant van enkele bomen door Dr. Oetker, terwijl we daar geregeld naar informeren. Herplant opleggen en daar dan verder geen gevolg aan geven is dus nutteloos.
4: Bezwaren
Onze ervaring is dat onze ingeleverde zienswijzen weinig tot geen effect hebben op de besluitvorming om een vergunning te verlenen. En nu zou er volgens het nieuwe plan geen bezwaar meer mogelijk zijn, alleen een beroep (tegen betaling!) via de rechtbank. De zittingen van de rechtbank vallen onder werktijd, zodat de bezwaarmaker vrij moet nemen om de zitting te kunnen bijwonen. Hierdoor wordt een te hoge drempel opgeworpen om bezwaar te maken wat o.i. als een beperking in het democratisch recht beschouwd kan worden. Op deze manier maken alleen echt mondige en goed verdienende inwoners nog een kans om kap te voorkomen. De regeldruk wordt naar de rechtbank verplaatst en de wachttijd tot een beroepszitting bedraagt enkele maanden. Wij vinden dit volstrekt onacceptabel.
5: Maat, soort en ouderdom.
Er wordt geen maximale maat aangegeven voor vergunningloos kappen . Dus bijvoorbeeld: 9 bomen met een doorsnede van 80 cm kunnen zonder kennisgeving of vergunning (en zonder enige vorm van compensatie) omgehaald worden. Dat kan betekenen dat voor de omwonenden een onverwachte kaalslag in de straat kan plaatsvinden.
Daarnaast wordt geen onderscheid gemaakt tussen soorten bomen. Dus een berk met een doorsnede van 20 cm zou dus in waarde gelijk zijn aan een eik met dezelfde diameter. Terwijl de eik een potentiële waardevolle boom is en kan uitgroeien tot monumentaal exemplaar.
Er zijn natuurlijk veel bomen die nauwelijks dikker zijn dan 20cm maar die wel erg oud en dus ook waardevol kunnen zijn. Bijvoorbeeld een meidoorn of een (meerstammige) conifeersoort.
6: Particulieren
Het wordt in de nota al genoemd: er kan vrijwel nooit meer herplant worden opgelegd, omdat het in de meeste gevallen bij particulieren om minder dan 10 bomen zal gaan. Daarnaast vraagt de schrijver van het plan zich af (terecht, denken wij) of er minder particulier groen zal komen na het verdwijnen van de kapvergunning.
Wij denken dat dit zeker het geval zal zijn, want de meest voorkomende reden voor kapaanvragen zijn rommel en beperking in de lichtinval. De klagers over deze twee, dikwijls uiterst discutabele motivaties, kunnen nu vrijelijk hun gang gaan. Al dan niet in een opwelling (want er komt bijvoorbeeld plak op de auto) kunnen de bomen uit een tuin verwijderd worden. Buurtgenoten en buren die juist van het groen genieten hebben dan pech gehad.
Wij vinden dat hier een oplossing voor moet worden bedacht.
7: Statistische analyse en regeldruk
Op pagina 11 van het plan kunnen we zien dat een aantal cijfers ontbreken, omdat zij niet bekend zijn (deze cijfers kunnen de Bomenridders overigens wel geven). Een urenanalyse van de groenafdeling ontbreekt volledig.
We weten dat de aanvragen niet digitaal worden bijgehouden, maar handmatig en er wordt overvloedig (handmatig) gekopieerd. Er wordt in het plan geen mededeling gedaan over metingen naar de effectiviteit van de huidige procedure en de uitvoering ervan door de ambtenaren, terwijl de tijd die in het volgen van de procedure zit wel een belangrijk motivatiepunt is om de regeldruk te verminderen.
Het is zeer wel voorstelbaar dat door verbeteringen in de te volgen procedure een hoop tijdswinst te halen valt. Deze veronderstelling wordt bewaarheid door de navraag die we deden in Breda, een stad die meer dan twee keer zo groot is als Leeuwarden en waar men besloot de kapvergunningen juist te handhaven. De beleidsambtenaar vertelde ons dat in Breda alle kapvergunningenprocedures door 2 ambtenaren wordt uitgevoerd. Uiteraard wel digitaal, maar dat lukt hen prima!
Zou dat niet in Leeuwarden kunnen?
8: Cijfers
We hebben van 2008 alle aanvragen en verleningen, als gepubliceerd in de Huis aan Huis, op een rijtje gezet.
AANVRAGEN:
Er zijn 292 aanvragen gedaan voor 943 bomen.
Van deze aanvragen zijn er 271 stuks voor minder dan 10 bomen (=93%)
Van deze aanvragen zijn er 176 voor maar 1 boom (=60%)
Volgens de nota is 31% (in 2006 en 2007) ingediend door de Gemeente zelf. Dat zijn 91 aanvragen voor 300 bomen.
VERLENINGEN:
Er zijn 274 vergunningen verleend voor 1129 bomen. ( aanvragen en verleningen lopen niet synchroon met het kalenderjaar.)
Van deze vergunningen zijn er 234 verleend voor minder dan 10 bomen (=80%). Het gaat hier om 467 bomen, waarvoor alleen het gedeelte van de Gemeente (31% = 145 bomen á 110%= 160 bomen) gecompenseerd hoeft te worden. We gaan er dus 307 bomen op achteruit.
Van de totaal 1129 bomen waarvoor een vergunning is verleend, zijn 267 (31%) op rekening van de Gemeente. Een compensatie van 110% geeft dus 294 bomen, dat is 27 stuks op jaarbasis extra voor het openbaar groen, vermits daar een plaats voor gevonden wordt.
Van de 274 vergunningen zijn er 168 verleend voor 1 boom (=61%).
Conclusies en aanbevelingen.
We kunnen uit bovenstaande concluderen dat:
1. de compensatieregel van 110% voor de Gemeente zelf, zoals voorgesteld niet leidt tot meer openbaar groen, er zouden in 1 jaar slechts 27 gemeentelijke bomen bij komen. En op het geheel: de achteruitgang van 307 bomen, verminderd met 27 bomen ter compensatie, levert een negatief saldo van 280 bomen op in de stad.
2. Leeuwarden dus minder groen wordt. De klagers krijgen de vrije hand en de groenliefhebbers worden niet gehoord,
3. Het plan doet vermoeden dat het verbeteren van groen geen werkelijk doel is, maar slechts het verlichten van de werkzaamheden voor de betrokken ambtenaren,
4. De regeldruk veel te maken heeft met de manier van het verwerken van de vergunningen bij de Gemeente,
5. Als alleen de vergunningen voor 1 boom zouden worden vrijgegeven, die al een vermindering van de regeldruk oplevert van ong. 60%,
6. “De lijst” niet werkt,
7. De Gemeente niet in staat is gebleken “herplant op andere locatie” te organiseren.
Aanbevelingen:
1. We adviseren de commissie dit ondeugdelijke plan zonder meer te verwerpen. Wat ons betreft blijven de regels gehandhaafd en richt de Gemeente zich op efficiëncy in dataverwerking.
2. We adviseren een onafhankelijk ecoloog aan te stellen, die bij alle (grotere) projecten zorgt dat er geen onnodige kap plaatsvindt.
3. We willen voorstellen dat er om verstening tegen te gaan een regel wordt gehanteerd om een bepaald maximum percentage van het erf bestraat te hebben. Dat komt de afvoer van hemelwater ook zeer ten goede.
4. Zorg voor een digitale stratenkaart waarop de bomen van “de lijst” staan aangegeven. Deze kaart moet eenvoudig via de gemeentelijke website toegankelijk zijn zonder speciale digi-inlogcode. Dan kan iedereen zo zien welke bomen bescherming genieten. (toegepast in gemeente Helmond)
5. Door duidelijkheid te verschaffen over diameter, boomsoort en ouderdom kunnen de aanvragen makkelijker worden afgehandeld.
6. Zorg in ieder geval voor een bomenfonds en zorg voor fikse financiële sancties bij ongeoorloofde kap.
7. Zorg voor een “bomenbank” zodat bomen voor hergebruik in een “parkeerbaan” kunnen worden gezet.
8. Wijs per wijk een ruimte aan voor herplant van bomen.
Het bestuur van Stichting Bomenridders Leeuwarden,
Gonneke van Hoesen Korndorffer , Oltman Aukema en Atsje Reitsma
